اعسار از پرداخت مهریه چیست و چه شرایطی دارد؟

 

مقدمه

 

مهریه یک دین مالی است که زوج پس از وقوع عقد دائم در برابر زوجه تعهد به پرداخت آن دارد. اما در بسیاری از موارد، زوج توانایی پرداخت یکجای مهریه را ندارد. قانونگذار برای چنین وضعیتی نهادی به نام «اعسار» پیش‌بینی کرده است. اعسار به معنای ناتوانی واقعی در پرداخت دین است و زوج می‌تواند با استناد به آن از دادگاه تقاضا کند که پرداخت مهریه به صورت تقسیط یا با مهلت انجام شود.

 

تعریف اعسار در قانون

 

بر اساس ماده ۵۰ قانون اجرای احکام مدنی، شخصی که به پرداخت دین محکوم شده ولی توانایی پرداخت آن را به طور کامل ندارد، می‌تواند دادخواست اعسار تقدیم کند. در صورت پذیرش اعسار، محکوم‌علیه از بازداشت بابت بدهی معاف می‌شود و پرداخت به صورت قسطی یا با مهلت‌بندی تعیین می‌گردد.

 

شرایط پذیرش اعسار از مهریه

 

برای اثبات اعسار از پرداخت مهریه، زوج باید دلایل و مدارک کافی به دادگاه ارائه کند. شرایط اصلی عبارتند از:

 

۱. اثبات ناتوانی مالی: صرف ادعا کافی نیست. مدارکی مانند گردش حساب بانکی، گواهی اشتغال یا بیکاری، استشهادیه محلی و اسناد مالی می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.

 

2. عدم انتقال صوری اموال: در صورتی که زوج برای فرار از پرداخت مهریه اموال خود را به نام دیگری منتقل کند، دادگاه اعسار را نخواهد پذیرفت و حتی ممکن است موضوع جنبه کیفری پیدا کند.

 

 

3. تداوم وضعیت مالی نامساعد: دادگاه باید احراز کند که ناتوانی زوج در پرداخت واقعی است و نه یک وضعیت موقتی ناشی از سوءاستفاده.

 

 

 

فرآیند طرح دادخواست اعسار

 

زوج می‌تواند در هر مرحله از دادرسی یا حتی پس از صدور حکم قطعی، دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را مطرح کند. دادگاه پس از بررسی مدارک و استماع شهادت شهود، در صورت احراز اعسار، پرداخت مهریه را به صورت اقساطی یا با مهلت مقرر تعیین می‌کند. بدیهی است در صورت عدم پرداخت اقساط، مجدداً امکان اعمال اقدامات اجرایی و حتی بازداشت وجود خواهد داشت.

 

نکات کلیدی

 

اعسار به معنای سقوط مهریه نیست؛ بلکه تنها نحوه پرداخت آن را تغییر می‌دهد.

 

بار اثبات اعسار بر عهده زوج است.

 

در صورت انتقال اموال به قصد فرار از دین، علاوه بر رد اعسار، امکان تعقیب کیفری نیز وجود دارد.

 

دادخواست اعسار می‌تواند در زمان اجرای حکم نیز مطرح شود.

 

 

جمع‌بندی

 

اعسار از پرداخت مهریه یک راهکار قانونی برای تعادل‌بخشی میان حقوق زوجه و توان مالی زوج است. در صورت احراز شرایط، دادگاه می‌تواند پرداخت را تقسیط یا مهلت‌بندی کند تا هم حق زوجه تضییع نشود و هم زوج ناتوان از بازداشت در امان بماند. بهره‌مندی از مشاوره حقوقی و تنظیم صحیح دادخواست اعسار می‌تواند مسیر رسیدگی را هموارتر و نتیجه را به نفع موکل تضمین نماید.